Notatki z fizjoterapii

Rozstęp mięśni prostych brzucha nazywany jest także rozejściem kresy białej (diastasis recti abdominis, DRA). Dotyczy ono dwóch mięśni prostych położonych w centralnej części brzucha. Rozciągają się one od łuku żebrowego do spojenia łonowego. Między nimi znajduje się mocna warstwa ścięgnista – kresa biała.

Przyczyny

W trakcie rozwoju ciąży mięśnie proste zostają fizjologicznie rozciągnięte, by umożliwić wzrost dziecka w macicy. Jeśli stan tkanki kolagenowej nie jest wystarczająco dobry (hormony!), brzuch w czasie ciąży był duży, pacjentki były w ciąży mnogiej lub przeszły przez trudny poród – mięśnie proste nie zawsze wracają do swojego poprzedniego stanu, co powoduje, że między nimi powstaje wyczuwalna szpara (zwłaszcza, gdy napinamy brzuch). Tak naprawdę tworzy się coś w rodzaju masywnej przepukliny. Najczęściej rozejście pojawia się w trzecim trymestrze, czyli wtedy, gdy brzuch jest największy.

Objawy

Charakterystycznym objawem, który pacjentka najczęściej sama u siebie obserwuje, jest uwypuklenie mięśni w linii pośrodkowej ciała (stożek). Najbardziej widoczne są zmiany w okolicy pępka i nieco niżej, w podbrzuszu. Uwypuklenie brzucha jest najłatwiejsze do zaobserwowania przy napinaniu mięśni brzucha, np. przy zmianie pozycji z leżenia do siedzenia.

Warto zwrócić również uwagę na deficyt siły mięśni brzucha pacjentki. Przez długi czas mięśnie proste były rozciągnięte, by zrobić miejsce dziecku rosnącemu w macicy, a następnie musiały uczestniczyć w porodzie (lub ich ciągłość została przerwana w trakcie cięcia cesarskiego). Te wszystkie przeciążenia sprawiają, że mięśnie brzucha nie funkcjonują tak, jak przed ciążą. Co ciekawe, ostatnie doniesienia ginekologiczne mówią o tym, że powinniśmy rozszerzyć definicję połogu. Sugeruje się, że okres regeneracji kobiety po ciąży i porodzie trwa najczęściej około roku, a nie tylko sześć tygodni.

Badanie

Oprócz wywiadu i oceny sylwetki, wykonujemy badanie palpacyjnie rozejścia. Pacjentka leży na plecach. Prosimy ją o aktywne uniesienie głowy, celem napięcia mięśni brzucha. Testujemy kresę białą w 3 punktach: przy wyrostku mieczykowatym, 3 cm powyżej i 2 cm poniżej pępka.

O rozejściu możemy mówić, gdy przekroczone są poniższe normy:

• Badanie przy wyrostku mieczykowatym mostka – norma do 15 mm,
• Badanie 3 cm powyżej pępka – norma do 22 mm,
• Badanie 2 cm poniżej pępka – norma do 16 mm.

Badanie palpacyjne obarczone jest jednak ryzykiem błędu. Jeśli mamy taką możliwość, warto skierować pacjentkę na USG lub samodzielnie wykonać badanie.

Powikłania

Jeżeli problem rozejścia nie zostanie w porę rozpoznany i nie wdroży się leczenia, może dojść do szeregu powikłań, takich, jak:

• nietrzymanie moczu,
• nietrzymanie stolca,
• problemy z odcinkiem lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa,
• problemy seksualne,
• zaburzenie statyki narządów miednicy,
• niezadowalający wygląd brzucha.

Nie tylko kobiety…

O rozstępie kresy białej mówi się najczęściej w kontekście kobiet, które urodziły, jednak trzeba zaznaczyć, że ten problem może dotyczyć także mężczyzn, ale również dzieci!

Najczęstsze przyczyny DRA (poza ciążą):

• źle dobrany trening,
• zbyt intensywny trening,
• nieprawidłowe napięcie mięśniowe,
• przewlekły kaszel (np. w chorobach płuc),
• przewlekłe zaparcia.

Fizjoterapia

Praca z osobami, u których występuje rozejście kresy białej, musi cechować się podejściem holistycznym. Jeśli skupimy się tylko na rejonie brzucha, nie osiągniemy zadowalających efektów. Kluczem do sukcesu terapeutycznego będzie prawidłowa diagnostyka fizjoterapeutyczna, a więc funkcjonalna. Musimy zbadać stan i siłę mięśni brzucha, mięśni dna miednicy, napięcia okolicy klatki piersiowej. Wszędzie tam, gdzie znajdziemy nieprawidłowe napięcia lub wzorce posturalne, będziemy chcieli wdrożyć adekwatną terapię.

Na fizjoterapię osób z rozejściem powinny składać się: praca manualna (w tym techniki wisceralne), odpowiednio dobrane ćwiczenia (mięśni brzucha i prawdopodobnie również dna miednicy, ponieważ te grupy mięśniowe są ze sobą ściśle powiązane, ale również trening ogólnoustrojowy), ćwiczenia oddechowe (pozwolą nam zrównoważyć ciśnienia między klatką piersiową a jamą brzuszną).

Co warto zapamiętać?

• DRA dotyczy głównie kobiet, które urodziły dziecko, ale nie tylko!
• duże znaczenie ma jakość tkanki kolagenowej, a ona z kolei w dużej mierze wynika z pracy hormonów.
• przepuklina kresy białej sugeruje nam obniżenie siły mięśni brzucha.