Notatki z fizjoterapii

Co musi wiedzieć student fizjoterapii?

Zakrzepica żył głębokich (ZŻG) był jednym z tych tematów, które w trakcie studiów podnosił mi ciśnienie. Głównie dlatego, że może prowadzić do bezpośredniego zagrożenia życia pacjenta. Ale spokojnie! Jestem tu po to, żeby wszystko rozłożyć na czynniki pierwsze, dzięki czemu żaden student fizjoterapii nie będzie już musiał się stresować przed praktykami!

Zakrzepica żył głębokich

To sytuacja, w której w żyle głębokiej tworzy się skrzeplina utrudniająca lub blokująca przepływ krwi. Najczęściej dotyczy kończyn dolnych. Skrzep może się przemieścić, np. do płuc powodując zatorowość płucną lub do mózgu – wtedy dochodzi do udaru niedokrwiennego mózgu.

Triada Virchowa

Triada Virchowa wyjaśnia, jakie 3 główne czynniki prowadzą do rozwoju zakrzepicy. Są to:

1. zastój krwi żylnej – np. po długim unieruchomieniu w gipsie, przy siedzącym trybie życia,
2. uszkodzenie ściany naczyń krwionośnych – np. po urazach, operacjach, wystąpieniu stanu zapalnego,
3. nadkrzepliwość krwi – może być zwiazana z czynnikami genetycznymi lub występować w ciąży, czy u osób przyjmujących terapię hormonalną.

Wystąpienie któregokolwiek z czynników zwiększa ryzyko wystąpienia zatorów.

Objawy zakrzepicy

Wyróżniamy kilka dość charakterystycznych objawów, ale symptomy często bywają też nieswoiste. Dlatego ważne, by znać czynniki ryzyka i jeśli w połączeniu z obrazem klinicznym pacjenta sugerują nam one możliwość wystąpienia ZŻG, należy odesłać pacjenta do lekarza w celu wykonania diagnostyki!

Do najczęstszych objawów należą:

• obrzęk kończyny – zwykle jednostronny,
• ból kończyny (często łydki!),
• ocieplenie kończyny,
• zaczerwienienie/zasinienie skóry,
• niekiedy widać, że układ żył powierzchownych jest poszerzony – krew szuka krążenia obocznego,
• czasem obserwujemy też objawy ogólne: wzrost temperatury, osłabienie, tachykardię.

Czynniki ryzyka:

• unieruchomienie (gips, operacja, podróże – zwłaszcza samolotem! – lub mała aktywność fizyczna),
• operacje i urazy,
• choroba nowotworowa – często obserwuje się nadkrzepliwość,
• wiek powyżej 60 roku życia,
• ciąża i połóg,
• przyjmowanie niektórych hormonów (w tym antykoncepcji i hormonalnej terapii zastępczej),
• nadwaga i otyłość,
• palenie papierosów,
• historia zakrzepicy w wywiadzie,
• choroby przebiegające z zaburzeniami krzepnięcia krwi.

Do egzaminu zapamiętaj:

Miłej nauki!